تاسیس بازار سرمایه ایران در دهه ۴۰ شمسی و توجه اقتصاد کشور به فعالیت‌های صنعتی و تامین مالی آنها در دستور کار قرار گرفت و نخستین قانون بازار سرمایه در سال ۱۳۴۵ در مجلس شورای ملی تصویب شد. سپس در سال ۱۳۴۶ با پذیرش سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران و شرکت نفت پارس، اولین بورس اوراق بهادار در ایران به طور رسمی کار خود را آغاز کرد. پس از تصویب قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۸۴ در مجلس شورای اسلامی و تاسیس سازمان بورس و اوراق بهادار به عنوان نهاد ناظر در بازار سرمایه ایران، تاسیس شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، بازار سرمایه ایران با ساختاری متفاوت و مطابق با استانداردهای جهانی در جهت رشد و توسعه گام نهاده است.

بورس اوراق بهادار تهران به بازارهای اول، دوم، مشتقه، بدهی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله تقسیم می‌شود. در سال ۱۳۹۵ ارزش کل معاملات در بورس ۶۳۸۵۴۰ میلیارد ریال بود. برای بررسی روند این بازار از چند شاخص استفاده می‌شود که شاخص کل بیشترین استفاده برای فعالان بازار دارد. شاخص کل در تاريخ اول شهريور ۱۳۶۹ با عدد ۱۰۰ واحد تعريف شد. شایان ذکر است در سال ۱۳۹۵ این شاخص از مقدار ۸۰۲۱۹ واحد به ۷۷۲۳۰ واحد نزول کرد.

فرابورس ایران هم اکنون متشکل از ۹ بازار (اول، دوم، سوم، بازار شرکت‌های کوچک و متوسط، بازار پایه و بازار ایزارهای نوین مالی و مشتقه) با کارکرد و مقررات جداگانه فعالیت می‌کند. ارزش کل معاملات فرابورس در سال ۱۳۹۵ معادل ۴۶۱۲۸۲ میلیارد ریال بوده‌است. شاخص کل فرابورس ایران در سال ۱۳۹۵ از ۸۰۶ به ۸۷۵ واحد معادل ۹ درصد رشد را تجربه کرد.

صورت‌های مالی اساسی، داده‌های مالی و اطلاعات با‌اهمیت شرکت‌های پذیرفته شده در بازار سرمایه ایران، در سامانه‌ کدال (www.codal.ir) منتشر می‌شود. از جمله چالش‌های موجود برای سرمایه‌گذاران خارجی انتشار صورت‌های مالی اساسی در قالب استانداردهای حسابداری ملی کشور است که سازمان بورس و اوراق بهادار در سال‌های اخیر و در راستای تغییر زیرساخت‌ها جهت جذب سرمایه‌گذاران خارجی، استفاده از استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی را در بازار سرمایه ایران را آغاز نموده است.

کارایی بازار سرمایه ایران با توجه به مطالعات موجود در سطح ضعیف بوده و بیشترین کامزد معاملات خرید و فروش (معاملات در بورس اوراق بهادار) معادل ۱.۴۴ درصد ارزش معامله است. به علاوه، سازمان بورس و اوراق بهادار در بهمن ماه ۱۳۹۶ به جهت افزایش نقدشوندگی بازار سرمایه ایران و در ادامه اجرای اصلاحات دستورالعمل‌ها و مقررات، زمان تسویه معاملات سهام، از ۳ روز پس از انجام معامله (ت+۳) به دو روز پس از انجام معامله (ت+۲) کاهش داد.